Świat na krawędzi | S. Lem, T. Fiałkowski

Świat na krawędzi | S. Lem, T. Fiałkowski

Świat na krawędzi. Ze Stanisławem Lemem rozmawia Tomasz Fiałkowski

Świat na krawędzi wpadł mi w oko przypadkiem. Osiedlowa biblioteka wrzuciła zdjęcie tej książki na Insta, a mnie do wywiadów zachęcać nie trzeba. Szczególnie, że to rozmowa z Lemem, jednym z moich ulubionych pisarzy. Wspaniały to człowiek i twórca. Coraz mniej takich “robią”.

Treść jest podzielona na rozdziały tematyczne. Na początku Lem opowiada o swojej młodości, wspomina wojnę, choć robi to niechętnie. Jego życie jest już zresztą opisywane w innych książkach, m.in. biografii Orlińskiego.

Świat na krawędzi

Natomiast później zaczyna być ciekawiej, bo Fiałkowski wyciąga z Lema poglądy na różne aktualnie emocjonujące tematy. Na to czekałam, na to liczyłam, bo autor ten ma niezwykłe i rzadko spotykane realistyczne podejście do rzeczywistości. Nie dawał się zbałamucić pierdołami. Umiał wyłuskiwać z szumu informacyjnego clue zagadnienia. Ja to bardzo szanuję, bo to trudna umiejętność.

W ogóle Świat na krawędzi jest tym bardziej ciekawy, że rozmowy te odbyły się w 2000 roku. Można więc ocenić i docenić wiedzę Lema z perspektywy ponad dwudziestu lat. Miał bardzo szerokie horyzonty i potrafił stawiać trafne choć ogólne teorie odnośnie przyszłości. 

Optysemista

Jak się okazuje Lem był pesymistą jeśli chodzi o internet. Uważał, że większość ludzi jest głupia i w ogóle ludzkość głupieje, a światem rządzi entropia. Np. telewizji nie oglądał od lat, bo ogłupia właśnie. Co ciekawe, był zwolennikiem kary śmierci i w ogóle niektóre poglądy miał dość radykalne, np. co do detabuizacji niektórych tematów tj. pornografia.

Na pytanie Fiałkowskiego o realne możliwości eskapistyczne w razie katastrofy, wziął pod uwagę coś, o czym wcześniej nie myślałam. Lem stwierdził, że pomijając kwestie technologiczne, ucieczka np. na Marsa przekracza możliwości ludzkości pod kątem ekonomicznym. Najzwyczajniej ludzi nie byłoby stać na budowę statków i transport takiego ładunku na inną planetę. W sumie jak się nad tym zastanowić, to chyba pierwszy raz spotkałam się z tak praktycznym i kompletnym spojrzeniem na to zagadnienie.

W ogóle Lem praktycznie patrzył na wszystko. Wiedział doskonale, że świat i człowiek są to twory nieprawdopodobnie skomplikowane. Nie da się więc łatwo wyjaśnić jak coś działa, albo dlaczego potrzebujemy snu, czy jak powstają niektóre choroby. To dawało mu odporność na teorie spiskowe i bullshit wciskany przez media. 

Ślad węglowy i inne tematy

W pewnym momencie rozmowa wchodzi na tematy ekologii i znów można docenić praktyczne podejście autora Solaris. Lem opowiada o śladzie węglowym różnych rodzajów elektrowni, węglowych, nuklearnych, wiatrowych czy słonecznych. Tłumaczy na przykładach, że te dwie ostatnie, dzisiaj promowane jako ekologiczne, nie do końca takie są. Choć są bezpieczne dla powietrza to produkują ogromne ilości śmieci, bo czas ich eksploatacji jest relatywnie krótki. To są aspekty, które w dzisiejszej komunikacji zupełnie się pomija.

Rozmawiają też o wielu innych tematach. O aktualnej dla 2000 roku o wojnie w Czeczenii. Nawiasem mówiąc, gdzieś wcześniej Lem sam z siebie wspomina, że Ukraina jest ważna z punktu widzenia polskiej niepodległości. Dwadzieścia lat temu…

Świat na krawędzi. Ze Stanisławem Lemem rozmawia Tomasz Fiałkowski

Nowy czy nieśmiertelny?

Dużo też jest mowy o biotechnologii o tym, jakie w przyszłości może nieść zagrożenia. Sporo jest o klonowaniu, dążeniach do nieśmiertelności i czy osiągniecie jej jest w ogóle możliwe. Albo o wymienianiu poszczególnych organów na lepsze i wielu innych około medycznych tematach. Nic dziwnego zresztą, skoro Lem miał wykształcenie medyczne.

Szanuję to, że autor był świadomy swojego etapu. Powiedział nawet, że “ten świat opuścić nie bez ulgi i z uczuciem rozczarowania”. Ja się właściwie już teraz mogę z tym zgodzić. Można nosić różowe okulary, ale gdy się je zdejmie, szary kolor rzeczywistości przygnębia podwójnie. Zapewne stąd wziął się tytuł tej książki. 

Świat na krawędzi jest rozmową dwóch ciekawych ludzi twardo stąpających po ziemi. Lem daje się poznać lepiej jako praktyk, umiarkowany pesymista, realista i człowiek o własnym zdaniu podbudowanym ogromną wiedzą. Książka must read dla każdego jego fana.


Może Cię także zainteresować: Lem. Życie nie z tej ziemi


Tytuł recenzji: Okiem optysemisty
Subiektywna ocena: 9/10
Tytuł: Świat na krawędzi. Ze Stanisławem Lemem rozmawia Tomasz Fiałkowski
Autorzy: Stanisław Lem, Tomasz Fiałkowski 
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie
Data wydania: 2007 (pierwsze wydanie: 2000)
ISBN: 9788308040232
Liczba stron: 320
Nakład: –